Oude Kerk w Amsterdamie to najstarsza konstrukcja w mieście, a jej mury pamiętają czasy przed reformacją. W centrum stoi też Westerkerk w Amsterdamie, kościół z wieżą, z której roztacza się widok na miasto. Ten tekst pokazuje historię obu świątyń, ich różnice, to, co zobaczyć na wieży i w środku, oraz jak zaplanować wizytę.
Czym jest Oude Kerk w Amsterdamie?
Oude Kerk, czyli Stary Kościół, to kościół kalwiński i najstarsza parafialna świątynia Amsterdamu. Stoi przy placu Oudekerksplein 23 w dzielnicy De Wallen, w tym samym rejonie co dzielnica Czerwonych Latarni. Patronem kościoła był święty Mikołaj. W niderlandzkim zapisie spotkasz też nazwę De Oude Kerk.
Przez wieki budynek był rzymskokatolicki. Po reformacji w 1578 roku przeszedł w ręce kalwinów i pozostał protestancki. Kościół nadal pełni funkcję parafii, więc część wizyt wiąże się z nabożeństwami, podczas których obowiązują zasady dla zwiedzających.
Od 2012 roku odbywają się tu wystawy sztuki współczesnej, więc wnętrze łączy zabytek z nowoczesnymi instalacjami. Zwiedzanie warto połączyć z innymi miejscami w mieście, a ich przegląd znajdziesz w atrakcjach Amsterdamu.
Przed zwiedzaniem zabytków w Amsterdamie dobrym pomysłem jest wcześniej kupić bilet do Oude Kerk. (link partnerski)
Jak wyglądała historia Oude Kerk?
Około 1213 roku stała tu drewniana kaplica. Później zastąpił ją kamienny kościół, konsekrowany w 1306 roku przez biskupa Utrechtu. Kolejne przebudowy wykonywało piętnaście pokoleń mieszkańców miasta.
Już po pół wieku wydłużono boczne nawy, a na przełomie XV wieku dodano transepty, nadając budowli kształt krzyża. Prace zakończono w 1460 roku. Wielkie pożary z lat 1421 i 1452 prawdopodobnie je opóźniły.
W 1566 roku podczas Beeldenstorm tłum zniszczył większość wyposażenia i dzieł sztuki, w tym ołtarz z obrazami Jana van Scorela i Maartena van Heemskercka. Ocalały tylko malowidła na suficie, bo były poza zasięgiem. W 1681 roku chór zamknięto dębowym ekranem z napisem nawiązującym do reformacji z 1578 roku.
Wcześniej kościół służył też jako miejsce spotkań, handlu i schronienia dla ubogich. Kalwini tego nie tolerowali, więc bezdomnych wyprowadzano z wnętrza. W tym samym czasie kościół pełnił funkcję urzędu stanu cywilnego i archiwum miasta, a najcenniejsze dokumenty przechowywano w żelaznej skrzyni.
Dlaczego podłoga Oude Kerk składa się z nagrobków?
Kościół stoi na dawnym cmentarzu, więc podłogę niemal w całości pokrywają płyty nagrobne. Mieszkańców chowano tu do 1865 roku. Płyt jest około 2500, a pod nimi spoczywa około 60000 mieszkańców Amsterdamu.
Wśród pochowanych są między innymi Jacob van Heemskerck, bohater marynarki, Jan Pieterszoon Sweelinck, kompozytor i organista, oraz Pieter Lastman, malarz. Pochowany jest tu też Frans Banninck Cocq, burmistrz Amsterdamu i główna postać obrazu Rembrandta pt. Nocna straż. Spoczywają tu również kupcy, poeci i dramatopisarze, na przykład Catharina Questiers i Adriaen Block, podróżnik i handlowiec.
Rembrandt bywał w tym kościele często, a jego dzieci zostały tu ochrzczone. Jego żona Saskia van Uylenburgh została pochowana tu w 1642 roku. Każdego roku wczesną wiosną, w okolicach 9 marca, poranne słońce na krótko oświetla jej grób. Wtedy odbywa się tu poranne śniadanie wiosenne.
Jakie zabytki i dzieła sztuki są w środku Oude Kerk?
Najciekawszym elementem wnętrza jest sklepienie z dębowych desek. Deski pochodzą z 1390 roku, są średniowieczne i znane z dobrej akustyki. W kościele stoi też 12 miserykordii, czyli podpórek pod składanymi siedziskami stalli chóru.
Kościół ma cztery organy. Trzeci zbudował w 1724 roku Christian Vater, a instrument jest uważany za barokowy. Organy odnowiono w latach 2014 do 2019. Czwarte organy wykonała w 2010 roku firma Organi Puccini z Pizy. W pobliżu stoi popiersie Sweelincka, który przez całe życie grał w tej świątyni.
Stały wątek wnętrza to ekspozycja o historii kościoła i miasta. Oude Kerk zlecała też prace artystom, na przykład Nicolasowi Jaarowi, Christianowi Boltanskiemu i Janet Cardiff, którzy tworzyli tu instalacje dopasowane do przestrzeni.
Czym jest Westerkerk w Amsterdamie?
Westerkerk w Amsterdamie to kościół kalwiński w centralnej części miasta. Leży w zachodniej części Grachtengordel, przy dzielnicy Jordaan, między kanałami Prinsengracht i Keizersgracht. Adres to Prinsengracht 281.

Budowę prowadzono w latach 1620 do 1631 w stylu renesansu niderlandzkiego, według projektu Hendricka de Keysera. Dzieła dokończył jego syn Pieter de Keyser. Kościół otwarto 8 czerwca 1631 roku. Ma 58 metrów długości i 29 metrów szerokości, a jego plan tworzy dwa greckie krzyże połączone ze sobą.
Westerkerk był jednym z pierwszych kościołów protestanckich zbudowanych od podstaw. Do dziś pozostaje największym kościołem w Niderlandach zbudowanym dla protestantów i nadal służy Kościołowi Protestanckiemu w Niderlandach. Wnętrze i wieża są częścią wizyty w tej części miasta.
Oude Kerk i Westerkerk: najważniejsze różnice
Oba kościoły są kalwińskie, ale powstały w różnych epokach i w innych częściach centrum. Poniższa tabela pokazuje podstawowe dane.
| Cecha | Oude Kerk | Westerkerk |
|---|---|---|
| Początek budowy | około 1213 | 1620 |
| Zakończenie budowy lub konsekracja | 1306 | 1631 |
| Dzielnica | De Wallen | Grachtengordel, przy Jordaan |
| Adres | Oudekerksplein 23 | Prinsengracht 281 |
| Wyznanie | kalwińskie | kalwińskie |
Oude Kerk to średniowieczna budowla z przebudowami na przestrzeni wieków. Westerkerk to barokowo-renesansowa konstrukcja z jednym wyraźnym projektem architekta. Różnica widoczna jest też w otoczeniu: Oude Kerk stoi w gęstej tkance starego miasta, a Westerkerk przy kanale.
Co zobaczyć na wieży Westerkerk?
Wieża nazywa się Westertoren i ma 87 metrów wysokości. Hendrick de Keyser zaprojektował ośmioboczny szczyt, którego nigdy nie zbudowano. Na szczycie stoi Cesarska Korona Austrii Maksymiliana I. W 2006 roku odmalowano ją na pierwotny niebieski kolor.
W wieży znajduje się carillon z 51 dzwonami. Czternaście największych odlał François Hemony w 1658 roku. W 1959 roku odlano nowe dzwony, a w 1991 roku dodano trzy kolejne. Dzwon godzinowy z 1636 roku odlał Assuerus Koster. Waży 7509 kilogramów, a na nim napis VERBUM DOMINI MANET IN ETERNUM.
Carillon gra o każdej porze doby, co wprowadzono na prośbę mieszkańców Jordaan. Co kwadrans rozlega się krótka melodia, a dzwony wybijają pełne godziny i połówki.
Bilety na wieżę Westerkerk, czyli Westerkerk tower tickets, i zasady wejścia zmieniają się, dlatego sprawdź je przed wyjściem na oficjalnej stronie kościoła Westerkerk.
Kiedy odbywają się koncerty i nabożeństwa w obu kościołach?
W Westerkerk działają organy Duyschota. Zamówiono je w 1681 roku, a ukończono w 1686. W 1727 roku Christiaan Vater dobudował trzeci manual. W latach 1989 do 1992 instrument odtworzono w mechanicznej konstrukcji z epoki baroku.
Koncerty w porze lunchu odbywają się bezpłatnie, a na wyjściu prosi się o dobrowolną ofiarę. W sierpniu gra cykl "Geen dag zonder Bach", czyli "Nie ma dnia bez Bacha". W niedziele w nabożeństwach często wykonuje się muzykę Bacha. Aktualne terminy znajdziesz w rozkładzie koncertów na oficjalnej stronie kościoła Westerkerk.
W Oude Kerk odbywają się nabożeństwa w niedziele oraz nieszpory. Aktualne godziny nabożeństw i nieszporów znajdziesz na oficjalnej stronie kościoła Oude Kerk, warto je sprawdzić przed wizytą. Podczas nabożeństwa zwiedzanie bywa ograniczone, więc to dobry moment, by przyjść na muzykę, a nie na oglądanie.
Od czego zacząć planowanie wizyty w obu kościołach?
Zacznij od stałych terminów: koncertów, nabożeństw i biletów na wieżę. Ich godziny mogą się zmieniać, więc ułóż dzień wokół nich, a nie odwrotnie. Dopiero potem dopasuj resztę zwiedzania.
Oude Kerk leży w dzielnicy De Wallen, a Westerkerk przy dzielnicy Jordaan. Zwiedzanie dobrze jest zaplanować tak, by przejść z jednego miejsca do drugiego spacerem po kanałach. Pamiętaj, że w centrum jest dużo ludzi, więc rano bywa spokojniej.
Jeśli planujesz też wizytę w Domu Anny Frank, zarezerwuj ją z wyprzedzeniem i sprawdź aktualne zasady rezerwacji, bo w tym samym rejonie miasta tłumy bywają duże. Po zwiedzaniu można zajrzeć do coffee shopów w Amsterdamie, ale ich zasady warto sprawdzić osobno, zanim tam pójdziesz.
Najkrótsze odpowiedzi
Czy Oude Kerk jest najstarszym budynkiem w Amsterdamie?
Tak, to najstarsza konstrukcja w mieście. Kościół powstał na miejscu drewnianej kaplicy z około 1213 roku.
Jaka jest wysokość wieży Westerkerk?
Wieża Westertoren ma 87 metrów wysokości. Stoi przy kanale Prinsengracht.
Czy Rembrandt miał związek z Oude Kerk?
Tak. Bywał w kościele często, a jego dzieci zostały tu ochrzczone. Jego żona Saskia jest pochowana w tym kościele.
Czy Westerkerk nadal działa jako kościół?
Tak, nadal służy Kościołowi Protestanckiemu w Niderlandach. Odbywają się w nim nabożeństwa i koncerty.
Ile dzwonów ma carillon w wieży Westerkerk?
W carillonie jest 51 dzwonów. Czternaście największych odlał François Hemony w 1658 roku.
Czy koncerty w Westerkerk są płatne?
Koncerty w porze lunchu są bezpłatne, a na wyjściu zbiera się dobrowolną ofiarę. Terminy sprawdź na oficjalnej stronie kościoła.
